สถานการณ์เศรษฐกิจภายใต้รัฐบาลชุดใหม่ของนายอนุทิน ชาญวีรกูล เผชิญกับวิกฤตซ้อนวิกฤต ทั้งปัญหาเดิมและความท้าทายใหม่จากวิกฤตพลังงานและค่าครองชีพสูง รัฐบาลต้องแก้ไขโครงสร้างตลาดและสร้างความเชื่อมั่นเพื่อรับมือ
สถานการณ์การทำงานของคณะรัฐมนตรี (ครม.
) ภายใต้การนำของ นายอนุทิน ชาญวีรกูล ในช่วงเริ่มต้นนี้ ต้องเผชิญกับสิ่งที่เรียกว่า “วิกฤตซ้อนวิกฤต” ซึ่งถือเป็นความท้าทายที่หนักหน่วงกว่ารัฐบาลชุดก่อนหน้าอย่างเห็นได้ชัดเจน รัฐบาลชุดนี้ต้องเผชิญกับทั้งปัญหาโครงสร้างเศรษฐกิจเดิมที่เปราะบางอยู่แล้ว และยังต้องรับมือกับผลกระทบใหม่จากวิกฤตพลังงานที่ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง อันเนื่องมาจากความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและอิหร่านที่ยืดเยื้อ ทำให้ต้นทุนการผลิตและค่าครองชีพของประชาชนได้รับผลกระทบโดยตรงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ประเทศไทยในฐานะประเทศที่ต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันดิบในสัดส่วนที่สูงถึง 90-92% กำลังตกอยู่ในภาวะจำยอม เมื่อราคาน้ำมันในตลาดโลกพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ต้นทุนที่สูงขึ้นนี้ได้ส่งผลกระทบในวงกว้างไปยังทุกภาคส่วน ตั้งแต่ภาคการขนส่ง ภาคอุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์พลาสติก ภาคการประมง ไปจนถึงภาคเกษตรกรรม ซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงจากราคาปุ๋ยและสารเคมีที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปรากฏการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคและอาหารปรุงสำเร็จปรับตัวสูงขึ้นตามลำดับอย่างต่อเนื่อง กลายเป็นภาระหนักอึ้งต่อภาคครัวเรือนในปัจจุบัน\ปัญหาค่าครองชีพที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องไม่ได้ส่งผลกระทบเพียงแค่ตัวเลขในกระเป๋าสตางค์ของประชาชนเท่านั้น แต่กำลังลุกลามกลายเป็นวิกฤตความเชื่อมั่นที่มีต่อรัฐบาลอย่างรุนแรง หากฝ่ายบริหารไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างเป็นรูปธรรม รัฐบาลอาจเผชิญกับภาวะ “ไร้อำนาจโดยพฤตินัย” หรือสภาวะที่ถึงแม้จะมีกฎหมายรองรับ แต่กลับขาดซึ่งความร่วมมือและความศรัทธาจากประชาชน ซึ่งถือเป็นจุดตัดที่อันตรายที่สุดในการบริหารราชการแผ่นดินในสถานการณ์เช่นนี้ การใช้วิธีการแบบเดิม ๆ เช่น การขอความร่วมมือจากผู้ประกอบการในการตรึงราคาสินค้า เป็นเพียงการซื้อเวลาที่ไม่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว แหล่งข่าวหลายแห่งได้ระบุชัดเจนว่า แนวทางแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนคือการแก้ไขที่ “โครงสร้างตลาด” เนื่องจากปัจจุบันต้นทุนการผลิตยังคงอยู่ในระดับสูง และการแข่งขันทางการตลาดมีความบิดเบี้ยวจากการกระจุกตัวของอำนาจเหนือตลาดในหลาย ๆ กลุ่มสินค้า หากรัฐบาลยังไม่กล้าที่จะ “รีเซ็ต” วิธีคิดในการจัดการกับต้นทุนที่บิดเบือนไปจากความเป็นจริง ศรัทธาของประชาชนก็จะยิ่งลดน้อยถอยลงในทุกครั้งที่ราคาสินค้ามีการปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางวิกฤตการณ์ที่ถาโถมเข้ามานี้ กรมการค้าภายในซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาล ถูกคาดหวังให้ยกระดับบทบาทของตนเอง จากการเป็นเพียงผู้ติดตามความเคลื่อนไหวของราคาสินค้า ไปสู่บทบาทของ “ผู้จัดระเบียบตลาด” เชิงรุกอย่างเต็มตัว โดยจะต้องเน้นการตรวจสอบโครงสร้างกำไรของผู้ประกอบการแทนที่จะมุ่งเน้นเพียงการตรวจสอบสต็อกสินค้า และต้องบังคับใช้กติกาทางกฎหมายอย่างเข้มงวด เพื่อป้องกันการสมยอมกันของผู้ประกอบการ หรือการกักตุนสินค้าที่สร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชนอย่างร้ายแรง\บทบาทที่สำคัญของกรมการค้าภายในในสถานการณ์เช่นนี้ คือการทำงานเชิงรุกในการจัดการกับผู้ที่ใช้อำนาจเหนือตลาดอย่างจริงจัง และดำเนินการกดต้นทุนที่บิดเบือนให้ลดลง แทนที่จะมุ่งเน้นเพียงการควบคุมราคาขายปลีก ณ ปลายทางเพียงอย่างเดียว โดยสรุปแล้ว ครม. อนุทิน 2 จำเป็นต้องบริหารจัดการวิกฤตเศรษฐกิจที่กำลังเกิดขึ้นด้วยความกล้าหาญและความมีประสิทธิภาพที่สามารถจับต้องได้มากกว่าเพียงแค่การออกมาชี้แจงหรือแถลงข่าว แนวทางแก้ไขปัญหาในอนาคตคือ การสร้างสภาวะที่ “ราคาสินค้ามีความมั่นคง ของต้องมีอย่างเพียงพอ และรัฐต้องเอาจริง” เพื่อเป็นกุญแจสำคัญในการเรียกคืนความเชื่อมั่นและศรัทธาจากประชาชนให้กลับคืนมาอีกครั้ง ก่อนที่ปัญหาทางเศรษฐกิจจะลุกลามจนเกินเยียวยาแก้ไขได
วิกฤตเศรษฐกิจ ครม.อนุทิน ค่าครองชีพ วิกฤตพลังงาน กรมการค้าภายใน