นิทรรศการศิลปะร่วมสมัยที่สำรวจเรื่องราวของ “ทุ่งสามหมอน” ผ่านการตีความแนวคิดการเคลื่อนย้าย (Dispersal) สะท้อนถึงผลกระทบทางระบบนิเวศจากการสร้างเขื่อนและการทำเหมืองแร่ในแม่น้ำโขง
จากเรื่องเล่าเก่าแก่ที่เล่าขานถึงแหล่งปลูกข้าวในอำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ที่กว้างใหญ่ไพศาลถึงขนาดที่ 'มีคนนั่งช้างผ่านทุ่งราบใช้เวลาเย็บหมอนจนเสร็จได้สามใบ' กว่าจะข้ามผ่านไปได้ มาสู่ตำนานบทใหม่ที่ถูกท้าทายด้วย ผลกระทบทางระบบนิเวศ จากการสร้าง เขื่อน และการปนเปื้อนของสารเคมีใน แม่น้ำโขง นิทรรศการนี้สร้างสรรค์โดยศิลปินร่วมสมัยสองท่าน คือ อุบัติสัตย์ และ กฤษฎางค์ อินทะสอน ร่วมกับทายาทช่างทอผ้า ไทลื้อศรีดอนชัย สุริยา วงค์ชัย และ อัญชลี ธีระโคตร ภายใต้การดูแลของสำนักวิชาศิลปศาสตร์
มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง นิทรรศการนี้เป็นเสมือนพื้นที่เปิดกว้างให้ผู้ชมได้สำรวจเรื่องราวของ “ทุ่งสามหมอน” ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญของกลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อศรีดอนชัย ผ่านการตีความแนวคิดการเคลื่อนย้าย (Dispersal) ที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงปรากฏการณ์ทางกายภาพ แต่ยังรวมถึงเรื่องราวและความทรงจำของการพลัดถิ่นของผู้คนที่ต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตามเส้นทางของแม่น้ำโขง ซึ่งสะท้อนผ่านลวดลายบนผืนผ้าทอ โดยเชื่อมโยงกับเรื่องราวของ “แม่น้ำโขง” ที่กำลังเผชิญหน้ากับผลกระทบทางระบบนิเวศจากการสร้างเขื่อนและการทำเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน\สุริยาได้กล่าวถึงความหมายของงานศิลปะชิ้นนี้ว่า “สรรพสิ่งในโลกของเราประกอบไปด้วย ดิน น้ำ ลม ไฟ ในผ้าผืนนี้รูปทรงดอกไม้เป็นตัวแทนของดิน น้ำแทนด้วยปลา ลมเป็นรูปทรงกลมที่มีความเคลื่อนไหว ไฟ คือ ดวงอาทิตย์ เมื่อทุกอย่างรวมกันจึงกลายเป็นโลกที่สวยงามของเรา” นอกจากนี้ ยังมีการนำเทคนิคการทอเกาะล้วงมาใช้ ซึ่งเป็นเทคนิคที่ต้องใช้ความชำนาญสูง เนื่องจากเป็นการทอผ้าให้เกิดรูปทรงกลมหรือเส้นโค้ง ซึ่งมีความท้าทายมากกว่าการทอลายเรขาคณิตทั่วไป แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงานมาจากความคิดที่ว่า เรือเป็นพาหนะที่ใช้ในการระเบิดหินเพื่อสร้างเขื่อน และเขื่อนนั้นกลับเป็นสาเหตุที่ทำให้น้ำท่วมพื้นที่ของผู้คน ช่างทอผ้าไทลื้อได้สร้างสรรค์ลวดลายน้ำไหลบนผืนผ้าทอ ดังนั้นจึงเกิดแนวคิดในการนำผ้าทอไทลื้อมาทำเป็นหมอน เพื่อสื่อถึงตำนานทุ่งสามหมอนของชาวไทลื้อ อุบัติสัตย์ได้แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์จากรูปทรงของหินในแม่น้ำโขง จึงได้เกิดแนวคิดในการทอผ้าที่มีส่วนเว้าส่วนโค้ง ซึ่งทำให้เกิดการทดลองใช้เศษฝ้ายและเศษผ้าที่เหลืออยู่มาผสมผสานกัน จนได้ผลงานที่มีเท็กซ์เจอร์ที่น่าสนใจ ซึ่งสะท้อนถึงความรู้สึกอิสระและสนุกสนานในการสร้างสรรค์ผลงาน\จากตำนานทุ่งสามหมอนที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชีวิตของผู้คนที่ผูกพันกับแม่น้ำ มาสู่ตำนานบทใหม่ที่ธรรมชาติกำลังเปลี่ยนแปลงไปอันเนื่องมาจากน้ำมือของมนุษย์ การสร้างเขื่อนและการทำเหมืองแร่ กำลังส่งผลกระทบอย่างกว้างขวาง ไม่ใช่เพียงแค่ชาวไทลื้อศรีดอนชัย หรือผู้คนที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำโขงเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อพวกเราทุกคน นิทรรศการ 'Three Pillow Hybrid Disperal : ทุ่งสามหมอน' เป็นส่วนหนึ่งของโครงการศรีดอนชัย ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากโครงการพัฒนาต้นแบบพื้นที่สร้างสรรค์ (Creative Cultural District) โดยสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA) และร่วมดำเนินงานโดยคณะสถาปัตยกรรม ศิลปะและการออกแบบ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง เพื่อสร้างต้นแบบพื้นที่วัฒนธรรมสร้างสรรค์ พื้นที่ศรีดอนชัย อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย เป็นหนึ่งใน 5 พื้นที่ที่มีการทำงานเพื่อสร้างพื้นที่เรียนรู้ระหว่างช่างทอผ้าผู้เชี่ยวชาญกับนักสร้างสรรค์ในรูปแบบ Artist (designer) Residency Progra
ทุ่งสามหมอน แม่น้ำโขง ไทลื้อศรีดอนชัย ศิลปะร่วมสมัย เขื่อน การพลัดถิ่น ผ้าทอ ผลกระทบทางระบบนิเวศ