เรื่องราวความเป็นมาของชุดไทยพระราชนิยม ต้นแบบชุดประจำชาติไทย ที่เกิดจากพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการอนุรักษ์และสืบสานศิลปะการแต่งกายแบบไทย
พระราชอัธยาศัยและพระราชนิยมของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เป็นที่ประจักษ์โดยทั่วไปว่า ทรงโปรดฉลองพระองค์และพระภูษาไทย แต่ฉลองพระองค์ในระยะแรกๆ ก็ยังมิได้มีแบบเป็นเครื่องแต่งกายประจำชาติแน่นอน กระทั่งปี 2503 เมื่อครั้งตามเสด็จ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ไปทรงเยือนสหรัฐอเมริกา และ 14 ประเทศในทวีปยุโรปอย่างเป็นทางการครั้งแรก เพื่อทรงเจริญทางพระราชไมตรี สมเด็จ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ทรงตระหนักว่าการปรากฏพระองค์ในฐานะพระราชินีแห่งราชอาณาจักรไทยเปรียบเสมือนตัวแทนของคนทั้งชาติ แต่ในขณะนั้นสตรีไทยยังไม่มีการแต่งกายที่เป็นแบบแผน และแสดงเอกลักษณ์ของชาติที่ชัดเจน พระองค์จึงมีพระราชดำริให้จัดทำเครื่องแต่งกายที่สะท้อนความเป็นไทยอย่างงดงามและมีความร่วมสมัย โดยทรงประยุกต์มาจากแฟชั่นการแต่งกายของสตรีในราชสำนักสยามครั้งโบราณกาล ด้วยพระราชปณิธานในการอนุรักษ์ธรรมเนียมการแต่งกายแบบไทย สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้เชี่ยวชาญศึกษารูปแบบการแต่งกายของสตรีไทยในราชสำนักโบราณ ประยุกต์เข้ากับเทคนิคการตัดเย็บแบบสมัยใหม่ เพื่อจัดทำชุดไทยที่สวมใส่ได้สะดวกเหมาะกับยุคสมัย โดยยังคงความสง่างามและเอกลักษณ์ไทยไว้อย่างกลมกลืน ต่อมาฉลองพระองค์ชุดไทยดังกล่าวเป็นที่รู้จักในชื่อ ชุดไทยพระราชนิยม และกลายเป็นต้นแบบชุดประจำชาติของสตรีไทยมาถึงปัจจุบัน นอกจากจะทรงศึกษาค้นคว้าด้วยพระองค์เองแล้ว ยังมีพระราชเสาวนีย์โปรดเกล้าฯ ให้ ท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค นางสนองพระโอษฐ์ นำความไปปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมของประเทศไทย ให้ช่วยกันศึกษาค้นคว้าเครื่องแต่งกายของสตรีไทยในยุคสมัยต่างๆ นับตั้งแต่ยุคอารยธรรมทวารวดีเรื่อยมา จนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เพื่อใช้เป็นแบบอย่างและแนวคิด โดยแบบชุดไทยที่ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเลือกไว้นั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ คุณไพเราะ พงษ์เจริญ ตัดเย็บเป็นฉลองพระองค์ถวาย และโปรดเกล้าฯ ให้ คุณหญิงอุไร ลืออำรุง ช่างตัดฉลองพระองค์ในขณะนั้น ทำหน้าที่เลือกแบบต่างๆ มาดัดแปลงแก้ไขผสมผสานกัน จนเกิดเป็นชุดไทยพระราชนิยม 8 แบบ และกำหนดให้เลือกใช้ในวาระต่างๆ กัน โดยพระราชทานชื่อตามนามของพระที่นั่งและพระตำหนักต่างๆ ได้แก่ ชุดไทยเรือนต้น ชุดไทยจิตรลดา ชุดไทยอมรินทร์ ชุดไทยบรมพิมาน ชุดไทยดุสิต ชุดไทยจักรี ชุดไทยศิวาลัย และชุดไทยจักรพรรดิ ล้วนแต่มีความงดงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว \การตามเสด็จไปทรงเยือนสหรัฐอเมริกา และ 14 ประเทศในทวีปยุโรปอย่างเป็นทางการครั้งแรก เมื่อปี 2503 ซึ่งกินระยะเวลายาวนาน 7 เดือน ไม่เพียงฉายให้โลกเห็นถึงพระสิริโฉมและพระสไตล์อันโดดเด่น แต่ยังเป็นการเบิกทางให้ ชุดไทยพระราชนิยม ถือกำเนิดขึ้นเป็นครั้งแรก ด้วยพระราชปณิธานที่จะอนุรักษ์และสืบสานศิลปะการแต่งกายแบบไทยให้เป็นมรดกแห่งความภาคภูมิใจของชาติ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงบันทึกหน้าประวัติศาสตร์ดังกล่าวไว้ในบทพระราชนิพนธ์ความทรงจำในการตามเสด็จต่างประเทศทางราชการ การตามเสด็จอเมริกาและยุโรปเมื่อหน้าร้อน พ.ศ. 2503 นับว่าเป็นการตามเสด็จทางราชการครั้งใหญ่ที่สุดครั้งแรกของข้าพเจ้า รู้สึกว่าทุกสิ่งทุกอย่างน่าตื่นเต้นไปหมด การตระเตรียมเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายนับว่าเป็นเรื่องสำคัญสำหรับผู้หญิงเรา โดยเฉพาะสำหรับตัวข้าพเจ้าเอง เพราะการที่เสด็จไปตั้ง 15 ประเทศ ก็ต้องเสียเวลาหลายเดือน คือตั้งแต่หน้าร้อน ฤดูใบไม้ร่วง จนถึงหน้าหนาวหิมะตก เสื้อผ้าจึงต้องเตรียมไปสำหรับทุกหน้าและทุกโอกาส ในขั้นต้นข้าพเจ้าได้เชิญผู้ใหญ่หลายคนที่เคยไปอยู่ต่างประเทศ ในฐานะเป็นภริยาราชทูตมาสอบถามและปรึกษาเรื่องการแต่งกาย จากการสนทนาครั้งนั้น ข้าพเจ้าก็ได้ทราบว่าผู้ที่ได้รับเชิญไปในงานอุทยานสโมสรของราชสำนักเซนต์เจมส์เขาแต่งกายกันอย่างไร เวลาภริยาราชทูตเข้าพบประมุขของประเทศในงานใหญ่หรูหราแต่ละครั้งแต่งกายกันอย่างไร แต่แล้วผู้ใหญ่ให้การแนะนำของข้าพเจ้าต่างก็ลงความเห็นพ้องต้องกันว่า พวกเขาไปงานหรูหราเหล่านั้นในฐานะเป็นเพียงภริยาของทูตทั้งหลาย แต่อย่างไรใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเสด็จไปในฐานะตำแหน่งพระบรมราชินีนาถของไทยเป็นเฟิร์สต์เลดี้ของไทย และยังทรงเป็นผู้แทนของหญิงไทยทั้งชาติด้วย เพราะฉะนั้นเป็นเรื่องใหญ่คนละเรื่องกับเรื่องของเกล้ากระหม่อมฉันทั้งหลาย..
ชุดไทยพระราชนิยม สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เครื่องแต่งกายไทย ประวัติศาสตร์ไทย