บทความนี้จะสำรวจแนวคิดเกี่ยวกับความรักในปรัชญาฝรั่งเศส ผ่านตัวอย่างนักปรัชญา 8 คน ที่เปลี่ยนแปลงความเข้าใจความรักตลอดกาล
หากใครเคยเรียนภาษา ฝรั่งเศส ก็อาจจะพอคุ้นคำว่า “esprit critique” หรือจิตวิญญาณแห่งการวิพากษ์และการใช้เหตุผล ซึ่งถือเป็นจุดเด่นอย่างหนึ่งในอัตลักษณ์ ฝรั่งเศส ที่พัฒนามาตั้งแต่สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาการ และจิตวิญญาณที่ว่านี้ก็ส่งผลต่อแนวคิดเรื่อง ความรัก ด้วย ทว่าในความไม่โรแมนติกนั้น กลับมีแง่มุมหลายอย่างที่ทำให้ ความรัก ใน ปรัชญา ฝรั่งเศส โด่งดังและถูกศึกษาตีความไปทั่วโลก บทความชิ้นนี้จะยกตัวอย่างนัก ปรัชญา ฝรั่งเศส 8 คนที่พลิกแนวคิดเกี่ยวกับ ความรัก ไปตลอดกาล และพวกเราก็เห็นว่า ในไม่ช้า จิตวิญญาณที่ตกอยู่ในตัณหานั้นจะเผยตัวออกมา ยืนหยัดในฐานะซับเจ็คอันผิดเพี้ยนเพ้อฝันที่ต่อต้านแม้กระทั่งความน่าเชื่อถือในตัวเองมากกว่าที่จะไปต่อต้านอะไรบางอย่างในยุคกลาง ดินแดน ฝรั่งเศส ได้ตกอยู่ในการครอบงำของศาสนจักรเป็นเวลานับพันปี พอยุคกลางสิ้นสุดลงช่วงกลางศตวรรษที่ 15 นักคิด ฝรั่งเศส ก็กลับไปอ่านงานเขียนจาก ปรัชญา กรีกโบราณซึ่งไม่ขัดกับหลักคำสอนของคริสต์ มงแตญ เองก็เป็นอย่างนั้น ทำให้ความคิดเกี่ยวกับ ความรัก ของเขาปฏิเสธธรรมเนียมศาสนากลาย ๆ ขณะเดียวกันก็ยึดติดกับความเป็นจริงมากขึ้น “ ความรัก แบบคริสต์คือการแต่งงาน แต่ มงแตญ เห็นว่า สรรพสิ่งมันไม่จีรัง และ ความรัก ก็ไม่ใช่ข้อยกเว้น เพราะฉะนั้น สิ่งที่ มงแตญ แนะนำก็คือ ควรจะซื่อสัตย์และพูดตรงต่อกัน วันหนึ่ง ความรัก มันหมดไป” รศ.
ดร.พิริยะดิศ อธิบาย แต่การตีความคำว่า “ความซื่อสัตย์” ของมงแตญในยุคนั้นท้าทายสถาบันครอบครัวและศาสนาอย่างมาก และอาจจะยังค้านกับสามัญสำนักของคนในปัจจุบันไม่น้อย “บางที บอกว่า ความรักต้องไปหาที่อื่น ไม่ใช่หาในชีวิตสมรส จะมีก็มีไป พูดความจริงต่อกันเสียแทนที่จะหลอกคู่สมรสว่า ‘ฉันยังรักเธออยู่นะ’”เราสามารถเห็นได้โดยง่ายว่า มีตัณหาพื้นฐานเพียงหกประการเท่านั้นที่ควรต้องรู้ ได้แก่ ความชื่นชม ความรัก ความเกลียดชัง ความปรารถนา ความปีติยินดี และความโศกเศร้า ส่วนตัณหาประการอื่น ๆ นั้นสร้างขึ้นหรือมีที่มาจากตัณหาทั้งหกนี้ และวางรากฐาน “เหตุนิยม” ในฝรั่งเศส จนทำให้เดการ์ตได้รับการขนานนามว่าเป็น “บิดาปรัชญาฝรั่งเศส” อีกทั้งในภาษาฝรั่งเศส ยังมีคำคุณศัพท์จากชื่อของเขา “cartésien ” ที่หมายถึง “เป็นเหตุเป็นผล” ด้วย การจัดหมวดหมู่ “ตัณหา ” ทั้ง 6 แบบนั้นคือตัวอย่างหนึ่งของเหตุผลนิยมแบบเดการ์ต เดการ์ตเชื่อว่า เมื่อมนุษย์มีเหตุผลและรู้เท่าทันตัณหามากพอ ก็จะรับมือกับความรักและรู้จักหักห้ามใจได้ “มนุษย์อยู่เหนืออารมณ์ ไม่ใช่สัตว์ที่รักแล้วจะเป็นทาส ไปตลอด เพราะฉะนั้น เราคุมความรักได้... อันนี้เป็นคติที่ดีที่ช่วยคนอกหักได้นะ เวลาเราอกหัก เราเปลี่ยนและคุมใจตัวเองดีกว่าที่เราจะพยายามเปลี่ยนใจคนอื่น ถ้าเราเอาความสุขของเราไปขึ้นอยู่กับสิ่งที่เราคุมไม่ได้ เช่น ใจคนอื่น เราก็ทุกข์ตลอดเวลา” รศ.ดร.พิยิยะดิศ ยกตัวอย่างการปรับใช้เหตุผลนิยมแบบเดการ์ตในชีวิตประจำวัน สิ่งที่ทำให้มนุษย์ดีโดยแก่นแท้ได้ คือการมีความต้องการและการเปรียบเทียบกับผู้อื่นอันน้อยนิด และสิ่งที่ทำให้มนุษย์เลวโดยแก่นแท้นั้น คือการมีความต้องการและความยึดมั่นในความคิดอันของตนอันมากล้น ที่เราเคยเรียนกันวิชาสังคมสมัยมัธยม รุสโซเสนอว่า เราควรสละ “เจตจำนงส่วนตัว” ให้ “เจตจำนงส่วนรวม” เพื่อสร้างความผาสุกและเสรีภาพที่มั่นคงในสังคม อย่างไรก็ตาม เมื่อมนุษย์มีคู่ครองหรือคนรัก ก็อาจทำให้มนุษย์นั้นมีความต้องการส่วนตัวและคิดถึงแต่ตนเองมากเกินไป จนทำให้ เราลืมคิดถึงสังคมและผู้อื่น “เพราะฉะนั้น ชีวิตสมรสของรุสโซไม่ได้ อยู่กันลำพังแค่สองคน แต่ต้องเผื่อแผ่ความรักไปถึงประชาคมด้วย ก็จะเป็นความรักที่มีคุณธรรม” รศ.ดร.พิริยะดิศ กล่าวเสริม เมื่อพูดถึงเรื่องคุณธรรม รศ.ดร.พิริยะดิศจึงยกตัวอย่างปรัชญาความรักของรุสโซอีกข้อหนึ่งซึ่งน่าถกเถียงกันต่อไป “รุสโซบอกว่า มนุษย์ย่อมรักคนดี แล้วพอเรารักคนนั้น เราก็จะพยายามพัฒนาตัวเอง ทำตัวเองให้สูงส่งทัดเทียมกับคนที่เราไปรัก... เราไม่มีทางรักคนที่เราแน่ใจว่าเขาชั่ว แต่สมมติ ‘แบดบอย’ เราจะมีวิธีหลอกตัวเองว่า คนคนนี้จะต้องมีอะไรดีบางอย่างในแง่ศีลธรรม”ปรากฏการณ์เช่นนี้ที่ข้าพเข้าขอเรียกว่า การตกผลึก นั้น มาจากธรรมชาติที่คอยสั่งการให้เราพึงใจ และส่งเลือดไปหล่อเลี้ยงสมองของเรา อันเป็นความรู้สึกที่ความพึงใจต่าง ๆ จะเพิ่มขึ้นตามความสมบูรณ์แบบนานับประการของวัตถุอันเป็นที่รัก และจากความคิดที่ว่า เธอเป็นของฉันแล้ว –สต็องดาลเป็นนักประพันธ์แนวสัจนิยมในช่วงศตวรรษที่ 19 ในงานเขียนที่ชื่อ “De l’amour ” เขาได้พูดถึง “การตกผลึก ” ของความรักใน 7 ขั้น ไล่เรียงตั้งแต่การชื่นชม การพูดเพ้อกับตัวเอง การมีหวัง การเกิดขึ้นของความรัก การตกผลึกครั้งแรก ความคลางแคลงใจ และการตกผลึกครั้งที่สอง เชื่อกันว่าสต็องดาลได้แรงบันดาลใจเกี่ยวกับกระบวนการตกผลึกนี้จากการเห็นผลึกเกลือบนกิ่งไม้ที่เขาโยนไว้ในบ่อเกลือแห่งหนึ่ง จาก 7 ขั้นตอนการตกผลึกของความรักนั้น 3 ขั้นสุดท้าย นั้นสำคัญที่สุด เพราะเป็นช่วงที่เรากำลังสร้างภาพในอุดมคติต่อคนที่ไปตกหลุมรักอย่างเข้มข้น ทว่าภาพในอุดมคตินั้นก็บอบบางดั่งผลึกเกลือ และอาจนำไปสู่ความไร้เหตุผลของเราได้ “ผลึกเกลือ มันสวยคล้ายเพชรแต่ไม่ใช่เพชร เหมือนเวลาคุณตกหลุมรักใครสักคน ดีทุกอย่าง ความอันตรายก็คือ วันหนึ่ง ผลึกนี้มันจะแตก” รศ.ดร.พิริยะดิศ กล่าวเสริมลากองเป็นนักปรัชญาสายโครงสร้างนิยมที่ต่อยอดแนวคิดจิตวิเคราะห์ของซิกมุนด์ ฟรอยด์ และแนวคิดหลายข้อของลากองเองก็ “ยาก” เกินกว่าที่จะสรุปให้เข้าใจง่าย ๆ ในไม่กี่บรรทัด แต่เมื่อพูดถึงเรื่องความรัก ลากองก็ได้เสนอแนวคิดที่ฉีกขนบความหวานไปแสนไกลและอาจทำคนอ่านจุกได้ไม่น้อย ลากองกล่าวไว้ว่า ความรักคือเรื่องของ “การขาด ” เป็นสำคัญ ยกตัวอย่างจากคำพูดของเขาที่อยู่ด้านบน คนรักฝ่ายหนึ่งขาด “สิ่งนั้น” ที่เขาเองก็อาจจะไม่รู้ว่าคืออะไรแต่ดัน จะมอบให้คนที่รัก ขณะที่อีกฝ่ายนั้นขาด “ความต้องการ” ต่อ “สิ่งนั้น” ที่ฝ่ายแรกเสนอมา เมื่อต่างคนต่างตอบสนองด้วยความขาดและไม่เข้าใจซึ่งกันและกันทั้งคู่ ความสอดประสานเป็นหนึ่งเดียวระหว่างคู่รักจึงไม่มีทางเกิดขึ้นได้ สุดท้ายแล้ว การ “หากันจนเจอ” ก็ไม่อาจเติมเต็มชีวิตใครให้สมบูรณ์ได้อันที่จริง ชีวิตส่วนตัวของซาร์ตร์ ผู้เป็นบิดาของอัตถิภาวนิยม นั้นก็พอที่จะเป็นตัวอย่างของปรัชญาความรักได้ เขาคบหากับสตรีนักคิดสายสตรีนิยม ซิโมน เดอ โบวัวร์ เป็นเวลากว่า 50 ปีโดยที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส “ถ้าเราดูจากตัวซาร์ตร์ที่คบหากับซิโมน ทั้งสองให้เสรีภาพแก่กันและกันเต็มที่ระหว่างที่คบหากัน พูดจริงต่อกัน ไม่โกหกต่อกัน... ปฏิเสธการแต่งงานแน่นอน เพราะการแต่งงานคือสถาบันอย่างหนึ่ง ซาร์ตร์เรียกความรักของเขาและซิโมนว่า ‘amour necessaire แต่ที่เขาไปนอนกับคนอื่น ๆ นี่เรียกว่า ‘amours contingents ’” รศ.ดร.พิริยะดิศ อธิบายเพิ่มซาร์ตร์เสนอว่า มวลมนุษย์ต่างเป็น “วัตถุ” ที่ตัดสินและถูกตัดสินต่อกันและกัน และความรักก็ไม่อาจช่วยเยียวยาปัญหาได้ “เวลาคุณอยู่ในสังคม สังคมและเพื่อนคุณจะชอบบอกว่า คุณเป็นคนอย่างนั้นอย่างนี้ เล่าเหมือนคุณเป็นวัตถุ ในบทละครฯ มีคู่ชายหญิงคู่หนึ่งพยายามที่จะ ‘รักกัน’ เพื่อแก้ปัญหานี้ แต่สุดท้ายแล้ว ต่างคนก็ต่างให้ค่าหรือเห็นว่าอีกคนเป็นวัตถุอยู่ดี ความรักไม่แก้ปัญหานี้ จึงเป็นที่มาของประโยค ‘L’enfer, c’est les autres’ หรือ ‘นรกคือผู้อื่น’ ใน Huis clos” บาร์ตเป็นนักสัญวิทยาที่ได้เสนอว่า มายาคติในสังคมนั้นเกิดจากการประกอบสร้างและการให้ความหมายต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง และมายาคตินั้นก็นำไปสู่การกำหนดบทบาทของคนในสังคมด้วย เช่น การให้เด็กผู้หญิงเล่นตุ๊กตาเด็กทารก ก็อาจปลูกฝังภาพจำว่า พอโตขึ้นไป ผู้หญิงต้องทำหน้าที่ทั้ง “แม่” และ “เมีย” ในครอบครัวของศ.สรวิศ ชัยนาม เมื่อ 6 ปีก่อน ปรัชญาของบาดิยูนั้นมักจะเกี่ยวข้องกับความเป็นซับเจ็ค ความจริง และเหตุการณ์ นอกจากนี้ บาดิยูยังมีแนวคิดทางการเมืองสายมาร์กซิสต์ด้วย สำหรับบาดิยูแล้ว จริงอยู่ที่ว่า การพบกันโดยบังเอิญนับเป็น “เหตุการณ์” แรกที่สำคัญต่อความรัก แต่การพบกันครั้งแรกไม่จำเป็นต้อง “โรแมนติกแบบในนิยายเพ้อฝัน ต่างคนอาจต่างบังเอิญพบกันในบริบทใดก็ได้ ความรักจะเกิดขึ้นได้จริง ๆ ด้วย “การสร้าง” ที่ต้องใช้เวลาพัฒนาความสัมพันธ์ ไม่มีใครสามารถคำนวณหรือคาดการณ์ได้ว่าจะรักหรือเลิกรักตอนไหน ในนัยหนึ่ง แนวคิดของบาดิยูทำลายมายาคติที่จินตนิยมฉายภาพไว้ว่า ความรักเป็น “ปาฏิหาริย์” ปุบปับทันทีที่สบตากันครั้งแรก ฯลฯ แต่ชีวิตจริงกลับทิ้งลูกที่สถานเลี้ยงเด็กกำพร้า” รศ.ดร.พิริยะดิศ ยกตัวอย่าง ข้อคิดที่สอง การศึกษาปรัชญาต่างชาติช่วยเปิดโลกทัศน์ของเราเสมอ “ตราบใดที่เรายังพูดภาษาไทยกัน เราก็อยู่ในกรอบความคิดภาษาไทยต่อให้จะมีความคิดโลดโผนแค่ไหนก็ตาม ผมเลยเห็นว่า น่าจะดีครับที่เราไปรู้ว่า คนที่เขาพูดภาษาอื่นคิดอย่างไร จะได้ย้ายกรอบที่เราเคยชินไปสู่กรอบอื่นบ้าง” และข้อคิดสุดท้ายจากรศ.ดร.พิริยะดิศ คือ แม้แต่ผู้คนจากชาติที่มีประวัติศาสตร์ความคิดมาอย่างยาวนานก็พ่ายแพ้ต่อพลังแห่งรักได้เหมือนกัน “อาจจะฟังดูเบาบางนะ แต่ผมคิดว่า ไม่ว่าคนฝรั่งเศสหรือนักคิดฝรั่งเศสจะอ้างว่าตัวเองเป็น ‘cartésien’ ขนาดไหน แต่สุดท้าย เขาก็เป็นเหยื่อความรักซึ่งเป็นสิ่งที่ ‘irrationnel ’ อยู่ดีครับ” Jean-Jacques Rousseau , La Sagesse de Jean-Jacques : fragments des écrits de Rousseau, accompagnés de diverses réflexions et renseignementsEssais de Michel de Montaigne : texte original de 1580 avec les variantes des éditions de 1582 et 1587. Tome 1
ปรัชญา ความรัก ฝรั่งเศส เดการ์ต รุสโซ มงแตญ
United States Latest News, United States Headlines
Similar News:You can also read news stories similar to this one that we have collected from other news sources.
เสียชีวิตเพิ่มรวม 4 คน คลัสเตอร์เหล้าเถื่อน ป่วยสะสม 34 โคมา 15 คนคลัสเตอร์เหล้ายาดอง-เหล้าเถื่อน เสียชีวิตเพิ่มอีก 1 คน ยอดรวมเป็น 4 คน มีผู้ป่วยเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลทั้งสิ้น 34 คน ต้องใส่ท่อช่วยหายใจ 15 คน ฟอกไต 22 คน วันนี้ (27 ส.ค.2567) ศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินด้านการแพทย์และสาธารณสุข รายงานตัวเลขคลัสเตอร์ยาดองจากการสรุปข้อมูลล่าสุดเมื่อเวลา 09.00 น วันนี้ (27 ส.ค.
Read more »
1 สัปดาห์คลัสเตอร์เหล้าเถื่อนพุ่ง 43 คนตาย 6สธ.สรุปยอด 1 สัปดาห์คลัสเตอร์เหล้าเถื่อน ผู้ได้รับผลจากเมทานอล 43 คน เสียชีวิต 6 คน รักษาหายกลับบ้านได้ 27 คน ผู้ป่วยกำลังรักษาตัว 10 คน ระดับสีแดง 6 สีเขียว 1 คน วันนี้ (30 ส.ค.2567) นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รมว.
Read more »
บุรีรัมย์ เปิดรับสมัครเลือกตั้งเทศบาลนครบุรีรัมย์ วันแรก ยื่นสมัคร 27 คน ลงชิงนายกฯ 1 คน และลงชิง ส.ท.26 คน ใน 4 เขตบุรีรัมย์ เปิดรับสมัครเลือกตั้งเทศบาลนครบุรีรัมย์ วันแรก ยื่นสมัคร 27 คน ลงชิงนายกฯ 1 คน และลงชิง ส.ท.26 คน ใน 4 เขต สรุปยอดการเปิดรับสมัครเลือกตั้งเทศบาลนคร(ทน.)บุรีรัมย์ ในวันแรก มายื่นสมัคร 27 คน สมัครชิงนายกฯ 1 คน และมีผู้สมัคร ส.ท.
Read more »
จัดหนัก 14 สำนวนล็อตใหญ่ “แอม ไซยาไนด์” วางยาถึงอัยการ เปิดรายชื่อเหยื่อ 14 คนจัดชุดใหญ่อีก 14 สำนวน “แอม ไซยาไนด์” วางยาส่งให้อัยการกองคดีอาญา เปิดรายชื่อเหยื่อ 14 คน ผู้เสียชีวิต 13 คน รอดชีวิต 1 คน
Read more »
ผู้ปกครองแจ้งความครูผู้ชายล่วงละเมิดทางเพศนักเรียนเพิ่มเป็น 17 คนมีเด็กนักเรียนชายถูกครูผู้ชายล่วงละเมิดทางเพศเพิ่มเป็น 17 คน หลังจากผู้ปกครองนำนักเรียน 9 คนแจ้งความ และพบมีเด็กเพิ่มอีก 5 คน ทำให้ครูคนนี้ถูกควบคุมตัว และมีผู้ปกครองเข้าแจ้งความกับตำรวจแล้ว 12 คน
Read more »
เครื่องบินเล็กตกใส่บ้านในบราซิล เสียชีวิต 10 เจ็บ 17 คนเกิดเหตุเครื่องบินเล็กตกใส่บ้านและอาคารร้านค้า ในเมืองท่องเที่ยวของบราซิล พบนักบิน-ผู้โดยสารเสียชีวิตทั้งหมด 10 คน ส่วนคนในพื้นที่เจ็บ 17 คน สาหัส 2 คน วันที่ 22 ธ.ค.
Read more »